Felç, ileri evre nörolojik hastalıklar, kalça kırığı veya uzun süren ağır hastalıklar nedeniyle yatağa bağımlı kalan kişilerin bakımı, sabır ve düzen gerektiren bir süreçtir. Hasta hareket edemediği için cilt, kaslar, akciğerler ve sindirim sistemi çeşitli risklerle karşı karşıyadır. Düzenli ve özenli bir bakım rutini bu risklerin önemli bir kısmını azaltabilir. Aşağıdaki öneriler genel bilgi niteliğindedir; hastanın durumuna özel plan, hekim ve hemşire tarafından yapılmalıdır.
Pozisyon değişimi
Aynı noktaya uzun süre bası uygulanması, o bölgedeki dokunun beslenmesini bozar ve bası yarasına yol açabilir. Bu nedenle hastanın belirli aralıklarla sırtüstü, sağ ve sol yan pozisyonlar arasında çevrilmesi önerilir. Çevirme sırasında hastayı çarşafla sürüklemek yerine kaldırarak hareket ettirmek cildin sürtünmeden zarar görmesini önler. Yastıklar dizlerin arasına, topukların altına ve sırta destek olarak yerleştirilebilir. Havalı yatak gibi destek yüzeyleri yardımcı olsa da pozisyon değişiminin yerini tutmaz.
Cilt bakımı ve günlük kontrol
Kuyruk sokumu, kalça, dirsek, kulak arkası ve topuklar her gün gözle kontrol edilmelidir. Ciltte geçmeyen kızarıklık fark edildiğinde bu durum sağlık profesyoneline bildirilmelidir. Cildin temiz ve kuru tutulması, nemlendirilmesi ve idrar ya da dışkı ile uzun süre temas etmemesi önemlidir. Yara oluşmuşsa genel bilgiler için evde yara bakımı sayfasına bakabilirsiniz.
Kişisel hijyen
- Yatak banyosu yapılırken odanın sıcak olmasına ve hastanın üşümemesine dikkat edilmelidir.
- Ağız bakımı, özellikle ağızdan beslenemeyen hastalarda ihmal edilmemelidir.
- Tırnakların kısa ve temiz tutulması cilt yaralanmalarını önler.
- Nevresimlerin kırışıksız olması bası riskini azaltır.
Solunum ve dolaşımın desteklenmesi
Hareketsizlik, akciğerlerde sekresyon birikmesine ve bacaklarda dolaşımın yavaşlamasına neden olabilir. Hekimin uygun gördüğü ölçüde başın yükseltilmesi, derin nefes egzersizleri ve pasif eklem hareketleri faydalı olabilir. Bu egzersizlerin bir fizyoterapist tarafından öğretilmesi, doğru ve güvenli uygulanmasını sağlar.
Beslenme ve sıvı dengesi
Yatağa bağımlı hastalarda yutma güçlüğü, iştahsızlık ve kabızlık sık görülür. Yemek sırasında hastanın oturur ya da yarı oturur pozisyonda olması aspirasyon riskini azaltır. Tüple beslenen hastalarda uygulama hekim ve hemşirenin talimatına göre sürdürülmelidir. Ayrıntılar hasta beslenmesi ve diyetisyen sayfasında yer alır.
Bakım verenin sağlığı
Bu tür bir bakım fiziksel olarak yorucudur. Hastayı kaldırırken dizlerden bükülmek, yükü bedene yakın tutmak ve mümkünse iki kişiyle çalışmak bel sağlığını korur. Gerektiğinde destek almak için hasta bakıcı seçimi rehberine göz atılabilir.